Παρασκευή, 29 Απριλίου 2016

Eγκαίνια Ιερού Ναού Αγίου Νεκταρίου Χαϊδαρίου!!!


Εγκαίνια είναι η τελετή με την οποία καθιερώνεται και καθαγιάζεται ένας ναός και από απλό κτίσμα μεταβάλλεται σε οίκο λατρείας και προσευχής, η τράπεζά του σε ιερό Θυσιαστήριο και αγία Τράπεζα. Άλλωστε, η ίδια η λέξη ΕΓΚΑΙΝΙΑ φανερώνει πως ένα πράγμα από παλαιό γίνεται καινούργιο και από μη ιερό, άγιο. Η καινούργια αυτή διάσταση όσον αφορά στον ναό είναι ολοκάθαρη σ’ όλες τις ευχές και τα τροπάρια της ακολουθίας.
Τα Εγκαίνια είναι οπωσδήποτε συνδεδεμένα με τη σημασία που δίνει η Εκκλησία στον Ναό ως λειτουργικό χώρο και οίκο προσευχής του λαού αφ’ ενός και αφ’ ετέρου με τη σημασία που δίνει στον άνθρωπο ως λειτουργικό ον και προσωπικότητα με σκοπό τον αγιασμό και τη θέωση. Γι’ αυτό και στο πανηγύρι των Εγκαινίων καλούμαστε όλοι να συμμετάσχουμε πνευματικά και με πίστη.
Πως γίνονται, όμως, τα Εγκαίνια του Ιερού Ναού;
Η Εκκλησία ορίζει να εγκαινιάζεται κάθε ναός με την τοποθέτηση στην Αγία Τράπεζα Τιμίων Λειψάνων Αγίων Μαρτύρων, οι οποίοι απέδειξαν την αγάπη και αφοσίωσή τους στον Κύριο με το μαρτύριο τους. Το απόγευμα της προηγούμενης ημέρας (Σάββατο 7 Μαΐου 2016 στις 6.00) ο Αρχιερεύς (ο Μητροπολίτης μας κ. Αλέξιος) υποδέχεται και μεταφέρει στον Ιερό Ναό ιερά Λείψανα, τα οποία εναποθέτει σ’ ένα άγιο Δισκάριο, πάνω στην Αγία Τράπεζα. Στη συνέχεια, ακολουθεί πανηγυρικός Αρχιερατικός εσπερινός με την ψαλμωδία σχετικών με τα Εγκαίνια τροπαρίων και αντίστοιχων αγιογραφικών αναγνωσμάτων.
Την επομένη το πρωί (Κυριακή 8 Μαΐου) λίγο πριν το τέλος του Όρθρου (6.30 – 8.00) ο Μητροπολίτης μας θα αναπέμψει γονατιστός στον σολέα τις δύο προκαθαρτικές ευχές των Εγκαινίων. Μόλις ολοκληρωθεί η ακολουθία του Όρθρου εξερχόμαστε από τον Ναό. Ο Αρχιερεύς με ιερό δέος φέρει στο κεφάλι του τον ειδικό δίσκο με τα άγια Λείψανα σκεπασμένα με το ίδιο κάλυμμα που σκεπάζονται τα θεία Δώρα, ενώ προπορεύονται οι ιερείς με το Ευαγγέλιο και ακολουθούν όλοι οι χριστιανοί.
Πραγματοποιούνται τρεις λιτανείες γύρω από τον Ναό. Στο τέλος των δύο πρώτων λιτανειών αναγιγνώσκονται δυο Αποστολικά και δύο Ευαγγελικά Αναγνώσματα. Στο τέλος της τρίτης λιτανείας, γίνεται η είσοδος στον Ναό με τον εξής τρόπο: Οι πόρτες είναι κλειστές. Ο Επίσκοπος προστάζει αυτούς που είναι πίσω από τις πόρτες να τις ανοίξουν στο Βασιλιά της δόξης, λέγοντας τα λόγια του Δαυίδ: «Άρατε πύλας, οι άρχοντες υμών και επάρθητε πύλαι αιώνιοι και εισελεύσεται ο Βασιλεύς της δόξης». Από μέσα ακούγονται τα λόγια που οι Άγγελοι έλεγαν αναμεταξύ τους κατά την Ανάληψη του Κυρίου: «Τις εστίν ούτος ο Βασιλεύς της δόξης;», για να πάρουν την απάντηση από τον Μητροπολίτη: «Κύριος κραταιός και δυνατός. Κύριος δυνατός εν πολέμω».
Αφού επαναληφθεί τρεις φορές αυτός ο διάλογος στην τελευταία του απάντηση ο Επίσκοπος λέγει με εντονότερη φωνή: «Κύριος των δυνάμεων, αυτός εστίν ο Βασιλεύς της δόξης», σφραγίζει τρεις φορές τις κλειστές πύλες με τα άγια Λείψανα, τις ανοίγει και εισέρχεται θριαμβευτικά στον Ναό, τοποθετώντας τα άγια Λείψανα στην Αγία Τράπεζα. Τώρα είμαστε έτοιμοι να περάσουμε στο κυριότερο μέρος της τελετής.
Ο Επίσκοπος εκχύει τρείς φορές Άγιο Μύρο στα Ιερά Λείψανα, ευχόμενος να είναι αιωνία η μνήμη των κτητόρων του Αγίου Οίκου τούτου.
Στη συνέχεια, αφού τα ασφαλίσει σε ειδική θήκη, τα τοποθετεί στο κέντρο της Αγίας Τράπεζας στην ειδική οπή που υπάρχει για τον λόγο αυτό και ονομάζεται «φυτόν». Αυτό είναι το πιο κατάλληλο θεμέλιο της Εκκλησίας. Κανένα άλλο θεμέλιο δεν είναι καλύτερο από τα ιερά λείψανα. Κι αυτό, όπως λέει ο ιερός Καβάσιλας, γιατί κανένα από τα μυστήρια δεν είναι πιο συγγενές προς τον Χριστό απ’ ότι οι μάρτυρες. Έχουν τα πάντα κοινά με τον Κύριο δηλ. το σώμα και το πνεύμα και το σχήμα του θανάτου… Άλλωστε τα οστά αυτά είναι ο αληθινός Ναός και το θυσιαστήριο του Θεού. Πάνω από τα Άγια Λείψανα εκχύει κηρομαστίχη. Το μίγμα αυτό αποτελείται από καθαρό κερί, μαστίχα, σμύρνα, αλόη, θυμίαμα, ρητίνη και λάδανο. Αυτά συμβολίζουν τα μύρα με τα οποία ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας άλειψε το Σώμα του Κυρίου, και τα εκχύει για τη στερέωση του ανεγειρόμενου Τάφου. Κάτω από τα ιερά Λείψανα τοποθετεί και όλα τα Δίπτυχα (ονόματα) των κτητόρων του Ναού, τα οποία έχουν συμπληρωθεί από τους πιστούς χριστιανούς. Κατόπιν τοποθετείται η πλάκα στην οπή της αγίας Τραπέζης, ενώ ψάλλονται δύο ωραίοι ψαλμοί ο 142ος «Υψώσω σε ο Θεός μου, ο Βασιλεύς μου, και ευλογήσω το όνομά σου εις τον αιώνα», σαν ευχαριστία και ανάμνηση των θαυμασίων του Θεού, και ο 22ος «Κύριος ποιμαίνει» με…», που υμνεί τη φιλανθρωπία του Θεού.
Αφού σφραγισθεί το «φυτόν», ο Επίσκοπος φοράει έναν λευκό χιτώνα, που ονομάζεται σάβανο, σύμβολο της σινδόνης με την οποία τυλίχθηκε το Άγιο Σώμα του Κυρίου και διαβάζει μια ευχή παρακαλώντας τον Θεό να στείλει το Πανάγιο Πνεύμα και να αγιάσει τον Οίκον τούτον.
Στη συνέχεια ο Επίσκοπος ευλογεί μια ποσότητα χλιαρού νερού, σύμβολο του Αγίου Πνεύματος και το εκχύει σταυροειδώς στην Αγία Τράπεζα. Με λευκά σαπούνια την πλένει και με σφουγγάρια την στεγνώνει, ενώ ψάλλεται ο 43ος ψαλμός «Ως αγαπητά τα σκηνώματα Σου, Κύριε των δυνάμεων». Η τελετή μας θυμίζει βάπτισμα. Η Αγία Τράπεζα εικονίζει τον Σωτήρα και δέχεται τα του βαπτίσματος όπως Εκείνος. Μετά την κάθαρση της αγίας Τραπέζης ραντίζει ο Αρχιερεύς το ιερό θυσιαστήριο με ροδόσταμο και άλλα αρώματα, με τα οποία κάνουμε την Τράπεζα να ευωδιάζει. Στη συνέχεια, όπως και μετά το Βάπτισμα, ακολουθεί η Χρίση με το Άγιο Μύρο, το οποίο φέρνει τη χάρη του Αγίου Πνεύματος στη γη. Το Μύρον είναι η δύναμη του Θυσιαστηρίου. Ο Μητροπολίτης μας αφού δοξάσει τον Θεό θα σταυρώσει την Αγία Τράπεζα με Άγιο Μύρο, το οποίο αλείφει στη συνέχεια με τα χέρια του.
Αφού επλύθη (εβαπτίσθη) και εμυρώθη η αγία Τράπεζα, τώρα ήλθε η ώρα να βάλει τα καλά της. Αρχικά, στην κάθε μια από τις τέσσερεις της γωνίες τοποθετείται ένα κομμάτι λινό ύφασμα στο οποίο είναι αγιογραφημένος κι ένας Ευαγγελιστής, επειδή η αγία Τράπεζα εικονίζει όλη την Εκκλησία, στη στερέωση της οποίας συνέβαλαν οι Ευαγγελιστές, με τα Ευαγγέλιά τους. Κατόπιν, τυλίγεται σταυροειδώς στην αγία Τράπεζα το πρώτο ένδυμα το λεγόμενο κατασάρκιο, σύμβολο της σινδόνης με την οποία τυλίχθηκε το σώμα του Χριστού. Πάνω από αυτό τοποθετούνται τα επίσημα καλύμματα, ενώ ψάλλεται ο 62ος ψαλμός «Ο Κύριος εβασίλευσεν, ευπρέπειαν ενεδύσατο…». Πρόκειται για τον επενδύτη, την αγία ενδυτή ή τραπεζόφορον, κατά τον Συμεών Θεσσαλονίκης. Είναι το βασικό άμφιο της αγίας Τραπέζης, πολυτελές σύμβολο δόξης, αφού η αγία Τράπεζα τάφος εστι και θρόνος του Ιησού. Τέλος, τοποθετείται το λεγόμενο ειλητό, το οποίο εισήχθη στους βυζαντινούς χρόνους και αργότερα αντικατεστάθη από το γνωστό Αντιμήνσιο. Επάνω σ’ αυτό τοποθετείται το ιερό Ευαγγέλιο και η τελετή τελειώνει με τη μύρωση και θυμίαση όλου πια του Ναού. Οι ευχές που διαβάζονται στο τέλος είναι γεμάτες ευχαριστία στον Θεό και παράκληση να γεμίζει με δόξα, αγιασμό και Χάρη το νέο Θυσιαστήριο, έτσι ώστε πάνω σ’ αυτό να μεταβάλλεται η αναίμακτη θυσία σε Σώμα και Αίμα Χριστού και να αγιάζεται ο λαός του Θεού με τη συμμετοχή του στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Έτσι, ο Επίσκοπος κρατώντας στα χέρια του ένα καλάμι, στο άκρο του οποίου υπάρχει σφουγγάρι με κηρομαστίχη και Άγιο Μύρο, σχηματίζει το μονόγραμμα του Χριστού (ΧΡ) στα τέσσερα σημεία του Ναού.
Ακολούθως, ανάβει τις Κανδήλες της Αγίας Τράπεζας και ευλογεί, ψάλλοντας τον πρώτο στίχο της δοξολογίας Δόξα Σοι τω δείξαντι το Φως… Στη συνέχεια αφαιρεί το σάβανο που φορούσε σε όλη τη διάρκεια της τελετής και ενδύεται με τα υπόλοιπα Αρχιερατικά του άμφια.
Αυτή είναι η ακολουθία των Ιερών Εγκαινίων, μετά την οποία ακολουθεί και η πρώτη Αρχιερατική Θεία, η οποία τελείται επάνω στα αντιμήνσια. Τα αντιμήνσια είναι κομμάτια υφάσματος καθαγιασμένα και σφουγγισμένα με Άγιο Μύρο και τοποθετούνται πάνω στην Αγία Τράπεζα. Να σημειωθεί πως τα αντιμήνσια είναι σύνθετη λέξη, η οποία περιέχει το συνθετικό «μένσα» που στα λατινικά σημαίνει Τράπεζα. Όταν λοιπόν υπάρχουν τα αντιμήνσια μπορεί να τελεστεί η Θεία Λειτουργία οπουδήποτε ακόμα και σε εξωτερικό χώρο, δεδομένου ότι αντικαθιστούν κατά μία έννοια την Αγία Τράπεζα (εφ όσον φέρουν επάνω τους Ιερά Λείψανα).

Πέμπτη, 28 Απριλίου 2016

Η ιστορική Μονή Ανδρουμπεβίτσης και το Κάστρο Ζαρνάτας στη Μάνη!!!


Οδηγώντας από Καλαμάτα προς Καρδαμύλη, ένα χιλιόμετρο μετά το χωριό Σταυροπήγιο υπάρχει πινακίδα για τη γυναικεία Μονή Ανδρουμπεβίτσας. Είναι βυζαντινό κτίσμα με στοιχεία μανιάτικης αρχιτεκτονικής, που έχει χαρακτηριστεί αρχαιολογικό μνημείο.
Η Μονή Ανδρουμπεβίτσας κτίστηκε κατά την χρονική περίοδο μεταξύ 12ου – 13ου αιώνα, αμέσως μετά την εποχή των Κομνηνών της Κωνσταντινούπολης. Αυτό συνάγεται από τον ρυθμό του μικρού ναού που είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου και στον οποίο σώζονται μερικές σπουδαίες τοιχογραφίες. Συνεχόμενος με τον παλιό ναό υπάρχει στη Μονή Ανδρουμπεβίτσας και νεότερος σταυρεπίστεγος με τρούλο, ο οποίος κτίστηκε το 1704 και είναι κατάγραφος από αγιογραφίες μεταξύ των οποίων οι γραφικές παραστάσεις, εμπνευσμένες από την υμνολογία των Αίνων.
Μετά τα Ορλωφικά, στο τέλος του 18ου αιώνα, η Μονή Ανδρουμπεβίτσας εγκαταλείφθηκε.
Στην ελεύθερη Ελλάδα η Μονή Ανδρουμπεβίτσας ήταν ιδιοκτησία της οικογένειας Τζανετάκη, όπως συνέβη και με το κάστρο της Ζαρνάτας.
Σήμερα η Μονή Ανδρουμπεβίτσας έχει ανακαινιστεί και λειτουργεί ως γυναικεία Μονή.


Η Μονή Ανδρουμπεβίτσης υψώνεται παρά τον Μεσσηνιακόν κόλπον, εις τον Κάμπον Αβίας και πλησίον της δημοσίας οδού από Καλαμάτας προς Αρεόπολιν και Γύθειον.
Η Μονή εκτίσθη κατά την αμέσως μετά την εποχήν των Κομνηνών Αυτοκρατόρων της Κωνσταντινουπόλεως χρονικήν περίοδον, μεταξύ 12ου – 13ου αιώνος, ως τούτο συνάγεται από τον ρυθμό του μικρού ναού και από την τεχνοτροπία των αγιογραφιών του.
Υπάρχει συνεχόμενος προς τον παλαιόν και νεώτερος σταυρεπίστεγος μετά τρούλλου ναός της Μάνης, ο οποίος εκτίσθη το 1704 και είναι κατάγραφος από αγιογραφίες μεταξύ των οποίων αι γραφικαί παραστάσεις, εμπνευσμέναι από την υμνολογίαν των Αίνων.
Επί σειράν αιώνων, η Μονή ήκμασε, με παράλληλον οικονομικήν ανάπτυξιν γεωργικής και ποιμενικής ζωής, ως συνέβαινε με τους πλησιόχωρους οικισμούς της, οι οποίοι και εμφανίζονται εις έγγραφα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και εις τις σωζόμενες βενετικές απογραφές.
Δύο πάντως ήσαν οι ισχυροί γείτονες της Μονής: το Κάστρο της Ζαρνάτας (1612) μετέπειτα Αρχιεπισκοπή (1811) και τελικώς Μητρόπολις (1819) μέχρι της καταργήσεως και συγχωνεύσεώς της εις την Ιεράν Μητρόπολιν Γυθείου και Οιτύλου. Η Μονή Ανδρουμπεβίτσης διετέλεσε έδρα των ιεραρχών Ζαρνάτας.
Το έτος 1790 η Μονή εκακοπάθησεν επί επαναστάσεως των Μανιατών υπό την ηγεσίαν των αδελφών Ορλώφ, απεσταλμένων εκ Μόσχας υπό Αικατερίνης της Μεγάλης εις τον αγώνα της κατά των Τούρκων, κυριάρχων της περιοχής από του 1715 – 1821. Κατά τα προηγούμενα έτη η Μονή και η περιοχή ήσαν υπό την εξουσίαν των Βενετών (1687-1715) και πρωτύτερα πάλιν υπό τους Τούρκους και παλιότερα υπό τους Φράγκους εις τους οποίους περιήλθε, αρχάς του ΙΓ΄ αιώνος, μετά την κατάληψιν της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Σταυροφόρων (1204).
Μετά, λοιπόν, την ατυχή επανάσταση του Ορλώφ η Μονή εγκαταλείφθη και φαίνεται ότι ερημώθη, το δε έτος 1810 εδόθη υπό επιτρόπων λαϊκών της περιοχής ως μετόχιον εις την Μονήν Δοχειαρίου του Αγίου Όρους, ως έσχατη λύσις σωτηρίας της, χωρίς όμως αποτέλεσμα, διότι επηκολούθησεν ο απελευθερωτικός πόλεμος (1821-1827) κατά των Τούρκων, μέχρι τότε εξουσιαστών της περιοχής.
Επί ελευθέρας Ελλάδος η Μονή κατείχετο επί εκαντοταετίαν υπό της ιστορικής οικογένειας Τζανετάκη εις την οποίαν περιήλθεν η κτηματική περιουσία της εγκαταλελειμένης Μονής και του γειτονικού κάστρου της Ζαρνάτας.
Το καθολικόν όμως της Μονής το νεώτερον (1704) έμεινεν όρθιον, το δε παλαιότερον (ΙΒ΄-ΙΓ΄ αι.) ημιερειπωμένον, το οποίον ανεστηλώθη υπό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας Σπάρτης, κατά την δεκαετίαν των ετών 1970. Τότε έγιναν συστηματικαί προσπάθειαι αναστηλώσεως των κελλιών, των βοηθητικών και λοιπών χώρων του τετράπλευρου κτιριακού συγκροτήματος της Μονής, το δε έτος 1978 ανασυνεστήθη δια Προεδρικού διατάγματος και ελειτούργησεν ως γυναικεία Ιερά Μονή και έκτοτε αποτελεί πνευματικήν εστίαν της περιοχής.
Εις την συνέχειαν εκαθαρίσθησαν οι εικόνες και οι τοιχογραφίες της Μονής, η οποία και επισήμως εκηρύχθη διατηρητέον αρχαιολογικόν μνημείον. Η Μονή υπάγεται διοικητικώς εις τον Νομόν Μεσσηνίας (Καλαμάτα), εκκλησιαστικώς όμως εις την Ιεράν Μητρόπολιν Γυθείου και Οιτύλου, τελούσα υπό το στοργικόν ενδιαφέρον του φιλομονάχου Μητροπολίτου Γυθείου και Οιτύλου κ. Χρυσοστόμου.



























































Το κάστρο της Ζαρνάτας 

Το Κάστρο της Ζαρνάτας βρίσκεται στα βορειοδυτικά σύνορα της Μάνης, μεταξύ των οικισμών Κάμπος και Σταυροπήγιο. Το συναντάμε στη δεξιά πλευρά του δρόμου οδηγώντας από Καλαμάτα πρός Καρδαμύλη.
Κτισμένο πάνω σε λόφο, στη μέση μια εύφορης κοιλάδας, το κάστρο της Ζαρνάτας πιστεύεται ότι χτίστηκε στη θέση κάποιας αρχαίας Ακρόπολης, όπως μαρτυρεί η ανακάλυψη πολυγωνικών τειχών στα θεμέλιά του. Ορισμένοι μελετητές ταυτίζουν την ευρύτερη περιοχή με την αρχαία Γερήνια, μία από τις 18 πόλεις που απάρτιζαν το Κοινό των Ελευθερολακώνων.
Όσο για το ποιοι έχτισαν το κάστρο της Ζαρνάτας, που εκτιμάται ότι χτίστηκε στα μέσα του 17ου αιώνα, άλλοι θέλουν να αποτελεί κατασκευή των Φράγκων, άλλοι των Ενετών και άλλοι των Τούρκων, με την τελευταία να αποτελεί την επικρατέστερη εκδοχή καθώς αρκετές πηγές αναφέρουν ως ιδρυτή του τον Βεζίρη Αχμέτ-Κιουπουρλή.
Στο κάστρο της Ζαρνάτας λέγεται ότι πολέμησε και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο οποίος είχε προστρέξει να βοηθήσει τον Παναγιώτη Κουμουνδουράκη, Μπέη της Μάνης, όταν αυτός καθαιρέθηκε και εναντίον του στράφηκαν Τούρκοι και Μανιάτες.
Το κάστρο της Ζαρνάτας περιβαλλόταν από πολυγωνικό τείχος, μήκους 364 μ., το οποίο είχε ύψος 8-10 μ. Περιλάμβανε έξι πύργους, δύο στρογγυλούς και τέσσερις τετράγωνους, ενώ στη μέση υψωνόταν μεγάλος πύργος με 6 κανόνια, από τα 51 συνολικά που διέθετε το κάστρο. Δύο πύλες, μία στα νοτιοανατολικά και μία στα βορειοδυτικά, οδηγούσαν στο εσωτερικό του πύργου, που καταλάμβανε 23 στρέμματα.
Σήμερα, στο ψηλότερο σημείο του λόφου, δεσπόζει ένας τριώροφος πύργος ύψους 15 μ. περίπου, και δίπλα σε αυτόν μία πενταώροφη οικία στην οποία διέμεναν οι καπεταναίοι της περιοχής. Οι επισκέπτες του κάστρου της Ζαρνάτας μπορούν, επίσης, να δουν τμήματα του μεσαιωνικού τείχους, κάποιες τοιχογραφίες του 15ου αιώνα στον εγκαταλελειμμένο ναό του Αγίου Νικολάου, και την εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, η οποία ανεγέρθηκε στη μέση του κάστρου γύρω στο 1776.